معاینه چشم و بینایی در مشهد |دکتر بهروز ظهوریان

معاینه چشم در کلینیک اپتومتری یک فرآیند کامل و چندمرحله‌ای است که از سلامت کلی چشم‌ها و کیفیت بینایی شما اطمینان حاصل می شود که به شرح زیر است :

۱. گرفتن سابقه پزشکی

دلیل مراجعه (مثلاً تاری دید، سردرد، خشکی چشم)
سابقه بیماری‌های چشمی یا جراحی چشم
سابقه بیماری‌های عمومی مانند دیابت و فشار خون
مصرف داروها
سابقه فامیلی مشکلات چشمی
شغل و فعالیت‌های روزمره (مثلاً کار با کامپیوتر)

۲. اندازه ‌گیری حدت بینایی

شما پشت دستگاه مخصوصی می‌نشینید و از شما خواسته می‌شود حروف یا اشکال یک تابلو اسنلن را از دور بخوانید. این کار برای هر چشم جداگانه و سپس با دو چشم انجام می‌شود.

۳. رفرکشن یا تعیین نمره عینک

(در خدمت تجویز عینک توضیح داده میشود)

۴. تست تطابق

توانایی چشم برای فوکوس کردن روی اجسام نزدیک و دور بررسی می‌شود. این تست مخصوصاً برای کسانی که با کامپیوتر کار می‌کنند یا علائم خستگی چشم دارند، مهم است.

۵. تست عضلات چشم و انحرافات چشم

بررسی می‌شود که دو چشم چگونه با هم هماهنگ کار می‌کنند:

تست پوشاندن چشم (کاورتست) : اپتومتریست یک چشم شما را می‌پوشاند و حرکت چشم دیگر را بررسی می‌کند.
تست تقارب: توانایی چشم‌ها برای همگرایی و واگرایی را برای فاصله دور و نزدیک انجام میگیرد.
تست فوریا: انحراف پنهان چشم‌ها که ممکن است باعث دوبینی یا سردرد شود

۶. معاینه با لامپ اسلیت لامپ

یک دستگاه مجهز به میکروسکوپ با نور مخصوص است که بخش‌های مختلف چشم را به صورت بزرگ‌شده نشان می‌دهد. اپتومتریست این بخش‌ها را بررسی می‌کند:

پلک‌ها و مژه‌ها: از نظر التهاب، عفونت، گل‌مژه یا بلفاریت
ملتحمه: برای تشخیص آلرژی، عفونت یا خشکی
قرنیه : از نظر خراشیدگی، زخم، قوز قرنیه یا عفونت ، عنبیه و مردمک: شکل، اندازه و واکنش به نور
عدسی: برای تشخیص آب مروارید
جسم زجاجیه: بررسی وجود ذرات یا خونریزی

۷. اندازه‌گیری فشار چشم

فشار داخل چشم اندازه‌گیری می‌شود تا بیماری آب سیاه (گلوکوم) تشخیص داده شود. دو روش رایج:

روش غیرتماسی: یک دستگاه بدون تماس و سریع با ارسال پاف هوا به چشم ، میزان فشار داخلی چشم اندازه گیری میشود.
روش تماسی : پس از بی‌حسی موضعی، دستگاهی به آرامی به قرنیه تماس پیدا میکند.

فشار طبیعی چشم معمولاً بین ۱۰ تا ۲۱ میلی‌متر جیوه است.

۸. بررسی میدان بینایی

روش غربالگری
روش کامپیوتری

۹. معاینه شبکیه و عصب بینایی با فاندوسکوپی

پس از قطره‌های گشادکننده مردمک (اختیاری)، اپتومتریست با دستگاه افتالموسکوپ یا لنز مخصوص، ته چشم شما را بررسی می‌کند:

عصب بینایی: از نظر رنگ، اندازه و حاشیه برای تشخیص گلوکوم
ماکولا: ناحیه دید مرکزی که در بیماری دژنراسیون ماکولا درگیر می‌شود
رگ‌های خونی: برای تشخیص عوارض دیابت و فشار خون بالا
شبکیه: از نظر پارگی، جداشدگی یا ضایعات

۱۰. تست بینایی رنگ

معمولاً با صفحات ایشی هارا انجام می‌شود. اعداد یا اشکالی از میان نقاط رنگی باید تشخیص داده شوند. این تست کوررنگی را مشخص می‌کند.

۱۱. تست دید عمق

با عینک مخصوص یا دستگاه تست، توانایی تشخیص عمق و فاصله اجسام بررسی می‌شود. این تست مخصوصاً برای کودکان و مشاغل حساس مهم است.

۱۲. تست حساسیت به کنتراست

بررسی می‌کند که چشم شما تا چه حد می‌تواند جزئیات کم رنگ را تشخیص دهد.

۱۳. ارزیابی سطح اشک و خشکی چشم

شامل تست‌هایی مثل:

تست شیرمر: قرار دادن نوار کاغذی زیر پلک برای اندازه‌گیری میزان اشک
تست ثبات اشک: اندازه‌ گیری مدت زمانی که لایه اشک روی سطح چشم سالم می‌ماند

۱۴. مشاوره و نسخه نهایی

در پایان، اپتومتریست نتایج را برای شما توضیح می‌دهد:

نسخه عینک یا لنز تماسی در صورت نیاز
تشخیص بیماری‌ها اگر وجود داشته باشد
ارجاع به سایر متخخصین مثل جراح چشم ، نورولوژیست

چرا معاینه منظم چشم مهم است؟

بسیاری از بیماری‌های چشمی مانند آب سیاه، دژنراسیون ماکولا، و رتینوپاتی دیابتی در مراحل اولیه هیچ علامتی ندارند. معاینه منظم می‌تواند این بیماری‌ها را زودتر تشخیص دهد و از نابینایی جلوگیری کند. همچنین چشم‌ها آینه سلامت عمومی بدن هستند و گاهی اولین نشانه‌های دیابت، فشار خون، کلسترول بالا و حتی تومورهای مغزی در معاینه چشم دیده می‌شوند.

نویسنده:
دکتر بهروز ظهوریان، دکترای تخصصی بینایی

بازبینی علمی:
دکتر بهروز ظهوریان

تاریخ آخرین به‌روزرسانی:
1405/07/12

دریافت نوبت از دکتر بهروز ظهوریان

منابع
Wallace DK, Flaxel CJ, Gedde SJ, Jacobs DS, Kopplin LJ, Lee BS, et al. Comprehensive Adult Medical Eye Evaluation Preferred Practice Pattern®. Ophthalmology. 2026;133(4):P202-P236. doi:10.1016/j.ophtha.2025.12.031.
Chuck RS, Dunn SP, Flaxel CJ, Gedde SJ, Mah FS, Miller KM, et al. Comprehensive Adult Medical Eye Evaluation Preferred Practice Pattern®. Ophthalmology. 2021;128(1):P1-P29. doi:10.1016/j.ophtha.2020.10.024.
Feder RS, Olsen TW, Prum BE Jr, Summers CG, Olson RJ, Williams RD, et al. Comprehensive Adult Medical Eye Evaluation Preferred Practice Pattern® Guidelines. Ophthalmology. 2016;123(1):P209-P236. doi:10.1016/j.ophtha.2015.10.047.
American Optometric Association. Comprehensive Adult Eye and Vision Examination. 2nd ed. St Louis, MO: American Optometric Association.
American Optometric Association. Care of the Patient with Accommodative and Vergence Dysfunction: Reference Guide for Clinicians. St Louis, MO: American Optometric Association; 2010.
Wolffsohn JS, Arita R, Chalmers R, Djalilian A, Dogru M, Dumbleton K, et al. TFOS DEWS II Diagnostic Methodology report. Ocul Surf. 2017;15(3):539-574. doi:10.1016/j.jtos.2017.05.001.
Wallace DK, Flaxel CJ, Gedde SJ, Jacobs DS, Kopplin LJ, Lee BS, et al. Primary Open-Angle Glaucoma Preferred Practice Pattern®. Ophthalmology. 2026.
National Institute for Health and Care Excellence. Glaucoma: diagnosis and management. NICE Guideline NG81. London: NICE; 2017.
O’Connor AR, Tidbury LP. Stereopsis: are we assessing it in enough depth? Clin Exp Optom. 2018;101(4):485-494. doi:10.1111/cxo.12655.
Elliott DB, Whitaker D. How useful are contrast sensitivity charts in optometric practice? Case reports. Optom Vis Sci. 1992;69(5):378-385. doi:10.1097/00006324-199205000-00007.
Swanson WH, Malinovsky VE, Dul MW, Malik R, Torbit JK, Sutton BM, et al. Contrast sensitivity perimetry and clinical measures of glaucomatous damage. Optom Vis Sci. 2014;91(11):1302-1311. doi:10.1097/OPX.0000000000000395.
Birch EE. Amblyopia and binocular vision. Prog Retin Eye Res. 2013;33:67-84. doi:10.1016/j.preteyeres.2012.11.001.
Dagnelie G. Age-related eye diseases and visual function. In: Low Vision Rehabilitation. Relevant clinical assessment literature.
American Diabetes Association Professional Practice Committee. 12. Retinopathy, Neuropathy, and Foot Care: Standards of Care in Diabetes—2026. Diabetes Care. 2026;49(Suppl 1):S261-S278.
Button KS, et al. Assessment of inherited colour vision defects in clinical practice. Clin Exp Optom. 2007