دوبینی

درمان دوبینی در مشهد |دکتر بهروز ظهوریان

دوبینی چیست؟

علل، روش‌های تشخیص و درمان دوبینی

دوبینی (Diplopia) یکی از مشکلات بینایی است که در آن فرد یک شیء را به صورت دو تصویر می‌بیند. این حالت ممکن است به‌صورت موقت یا دائمی ایجاد شود و گاهی فقط در فاصله دور، نزدیک یا هنگام خستگی چشم‌ها خود را نشان دهد.

دوبینی همیشه به معنی وجود یک مشکل جدی نیست، اما نباید آن را نادیده گرفت؛ زیرا علت آن می‌تواند از یک اختلال ساده در هماهنگی دو چشم تا مشکلات چشمی، عصبی یا سایر بیماری‌های زمینه‌ای متفاوت باشد.

چرا دوبینی ایجاد می‌شود؟

برای اینکه یک تصویر واحد و واضح ببینیم، لازم است دو چشم به‌طور هماهنگ روی یک هدف قرار بگیرند و اطلاعات دریافت‌شده توسط مغز به‌درستی با یکدیگر ترکیب شوند. هر عاملی که این هماهنگی را مختل کند، می‌تواند باعث دوبینی شود.

برخی از علل شایع دوبینی عبارت‌اند از:

  • اختلال در هماهنگی حرکات دو چشم
  • انحراف چشم یا استرابیسم
  • اختلالات دید دوچشمی
  • مشکلات مربوط به عضلات حرکتی چشم
  • برخی بیماری‌ها یا اختلالات عصبی
  • آسیب‌های چشمی یا ضربه به سر
  • مشکلات مربوط به عصب‌های حرکتی چشم
  • برخی بیماری‌های سیستمیک
  • تغییرات ایجادشده پس از جراحی یا بیماری‌های چشمی

گاهی نیز دوبینی به دلیل مشکل در یک چشم ایجاد می‌شود و با بستن چشم دیگر همچنان وجود دارد.

دوبینی تک‌چشمی و دوچشمی چیست؟

یکی از اولین مراحل بررسی دوبینی، مشخص کردن نوع آن است.

دوبینی دوچشمی:
وقتی دوبینی فقط با باز بودن هر دو چشم وجود دارد و با بستن یکی از چشم‌ها برطرف می‌شود. این نوع دوبینی معمولاً با اختلال در هماهنگی و هم‌راستایی دو چشم ارتباط دارد.

دوبینی تک‌چشمی:
وقتی فرد حتی با یک چشم نیز دو تصویر می‌بیند. این حالت می‌تواند با مشکلاتی مانند عیوب انکساری، خشکی چشم، نامنظمی قرنیه، آب مروارید یا سایر مشکلات اپتیکی چشم مرتبط باشد.

تشخیص دقیق نوع دوبینی، نقش مهمی در پیدا کردن علت و انتخاب روش درمان دارد.

درمان دوبینی چگونه انجام می‌شود؟

درمان دوبینی به علت ایجاد آن بستگی دارد و نمی‌توان برای همه افراد یک روش درمانی یکسان در نظر گرفت.

بسته به شرایط فرد، ممکن است از روش‌هایی مانند:

  • اصلاح عیب انکساری و تجویز عینک مناسب
  • استفاده از منشور (Prism) در موارد مناسب
  • درمان و مدیریت اختلالات دید دوچشمی
  • ویژن تراپی (Vision Therapy) در بیماران منتخب
  • درمان بیماری زمینه‌ای
  • و در برخی شرایط، درمان‌های تخصصی چشم‌پزشکی یا جراحی

استفاده شود.

آیا دوبینی با ویژن تراپی قابل درمان است؟

در برخی بیماران منتخب که علت دوبینی با اختلالات عملکردی دید دوچشمی و هماهنگی بین دو چشم ارتباط دارد، ویژن تراپی می‌تواند بخشی از برنامه درمانی باشد.

ویژن تراپی با هدف بهبود مهارت‌هایی مانند هماهنگی دو چشم، توانایی همگرایی، کنترل حرکات چشم و عملکرد دوچشمی انجام می‌شود. البته قبل از شروع درمان باید علت دوبینی به‌طور دقیق مشخص شود.

چه زمانی برای دوبینی باید مراجعه کرد؟

اگر دوبینی شما جدید ایجاد شده، تکرار می‌شود یا بدون علت مشخص ادامه دارد، بهتر است برای معاینه و ارزیابی دقیق سیستم بینایی مراجعه کنید.

به‌ویژه اگر دوبینی به‌طور ناگهانی ایجاد شده و همراه با علائمی مانند سردرد شدید، افتادگی پلک، ضعف یا بی‌حسی اندام‌ها، اختلال تکلم، سرگیجه شدید یا کاهش ناگهانی بینایی باشد، ارزیابی پزشکی فوری ضروری است.

دوبینی فقط یک علامت است و برای درمان آن ابتدا باید مشخص شود چرا دو تصویر ایجاد می‌شود.

ارزیابی سیستم بینایی و عملکرد دوچشمی می‌تواند به شناسایی نوع و علت اختلال کمک کند و بر اساس یافته‌های معاینه، مناسب‌ترین مسیر درمانی برای بیمار مشخص شود.

در مواردی که دوبینی با اختلالات دید دوچشمی مرتبط باشد، ممکن است روش‌هایی مانند اصلاح اپتیکی، منشور یا ویژن تراپی در موارد منتخب مورد استفاده قرار گیرد.

دوبینی را نادیده نگیرید

اگر دوبینی زندگی روزمره شما را مختل کرده، هنگام مطالعه و کار با کامپیوتر ایجاد می‌شود یا در زمان رانندگی و فعالیت‌های روزانه مشکل ایجاد می‌کند، بهتر است علت آن به‌صورت دقیق بررسی شود.

نویسنده:
دکتر بهروز ظهوریان، دکترای تخصصی بینایی

بازبینی علمی:
دکتر بهروز ظهوریان

تاریخ آخرین به‌روزرسانی:
1405/07/12

برای ارزیابی دوبینی، اختلالات دید دوچشمی و بررسی امکان درمان با روش‌های اپتومتری و ویژن تراپی، می‌توانید برای معاینه و مشاوره تخصصی به مطب دکتر بهروز ظهوریان مراجعه کنید.

دریافت نوبت از دکتر بهروز ظهوریان

منابع

  1. Dinkin M. Diagnostic approach to diplopia. Continuum (Minneap Minn). 2014;20(4 Neuro-ophthalmology):942-965. doi:10.1212/01.CON.0000453310.52390.58.
  2. Margolin E. Approach to patient with diplopia. J Neurol. 2020;267(11):3496-3502. doi:10.1016/j.jns.2020.117055.
  3. Iliescu DA, Timaru CM, Alexe N, Gosav E, De Simone A, Batras M, Stefan C. Management of diplopia. Rom J Ophthalmol. 2017;61(3):166-170. doi:10.22336/rjo.2017.31.
  4. Gräf M, Lorenz B. How to deal with diplopia. Rev Neurol (Paris). 2012;168(10):720-728. doi:10.1016/j.neurol.2012.08.001.
  5. Miller NR, Subramanian PS, Patel VR, eds. Walsh & Hoyt’s Clinical Neuro-Ophthalmology: The Essentials. 4th ed. Philadelphia: Wolters Kluwer; 2022.
  6. Yanoff M, Duker JS, eds. Ophthalmology. 6th ed. Philadelphia: Elsevier; 2023.
  7. American Academy of Ophthalmology. Adult Strabismus Preferred Practice Pattern®. Ophthalmology. American Academy of Ophthalmology.
  8. Scheiman M, Mitchell GL, Cotter S, Kulp MT, Cooper J, Rouse M, et al. A randomized clinical trial of treatments for convergence insufficiency in children. Arch Ophthalmol. 2005;123(1):14-24. doi:10.1001/archopht.123.1.14.
  9. Scheiman M, Mitchell GL, Cotter S, Kulp MT, Cooper J, Rouse M, et al. A randomized clinical trial of vision therapy/orthoptics versus pencil pushups for the treatment of convergence insufficiency in young adults. Optom Vis Sci. 2005;82(7):583-595. doi:10.1097/01.opx.0000171331.36871.2f.
  10. Scheiman M, Cotter S, Mitchell GL, Kulp MT, Rouse M, Hertle R, et al. A randomized clinical trial of the effectiveness of base-in prism reading glasses versus placebo reading glasses for symptomatic convergence insufficiency. Br J Ophthalmol. 2005;89(10):1318-1322.
  11. Scheiman M, Cotter S, Kulp MT, Mitchell GL, Cooper J, Gallaway M, et al. Treatment of symptomatic convergence insufficiency with a home-based computer orthoptic exercise program. Optom Vis Sci. 2005;82(5):335-343.
  12. American Academy of Ophthalmology. Home- and Office-Based Vergence and Accommodative Therapies for Treatment of Convergence Insufficiency in Children and Young Adults: A Report by the American Academy of Ophthalmology. Ophthalmology. 2021;128(10):1477-1488.
  13. Birnbaum MH, Soden R, Cohen AH. Efficacy of vision therapy for convergence insufficiency in an adult male population. J Am Optom Assoc. 1999;70(4):225-232.
  14. Aletaha M, Daneshvar F, Mosallaei M, Bagheri A, Khalili MR. Comparison of three vision therapy approaches for convergence insufficiency. J Ophthalmic Vis Res. 2018;13(3):307-314. doi:10.4103/jovr.jovr_99_17.
  15. Azadeh H, et al. The effect of base-in prism on vision-related symptoms and clinical characteristics of young adults with convergence insufficiency: a placebo-controlled randomised clinical trial. Ophthalmic Physiol Opt. 2020;40(2):170-178. doi:10.1111/opo.12654.
  16. Scheiman M, Kulp MT, Cotter S, Lawrenson J, Wang L, Li T. Interventions for convergence insufficiency: a Cochrane systematic review. Cochrane Database Syst Rev. 2020;12:CD006768.
  17. Cooper J, Jamal N. Convergence insufficiency—a major review. Optometry. 2012;83(1):1-10.
  18. Cooper J, Feldman J. Reduction of symptoms in patients with convergence insufficiency using office-based vision therapy. Optometry. 2004;75(7):411-420.